Pies Baskerville’ów

Michał Kij
Fot. Mini: Mini - najsłynniejszy brytyjski samochód popularny i najsłynniejszy model firmy Morris.
Fot. Mini: Mini - najsłynniejszy brytyjski samochód popularny i najsłynniejszy model firmy Morris.
Udostępnij:
W zeszłym roku świętowaliśmy 100-lecie Rovera, którego dzisiaj już nie ma. Wspaniała niegdyś brytyjska motoryzacja skurczyła się do kilku producentów, których utrzymują przy życiu zagraniczne koncerny. To gorsze niż pies Baskerville’ów.
Historia brytyjskiej motoryzacji to rozkwit i upadek firmy Morris, przez wiele lat jednej z najpopularniejszych marek nad Tamizą.
Fot. Corel: Morris Oxford z 1923 r. przyczynił się do popularyzacji marki.
Fot. Corel: Morris Oxford z 1923 r. przyczynił się do popularyzacji marki.

 

Nie do wiary, ale po I wojnie światowej Wielka Brytania była drugim po Stanach Zjednoczonych producentem samochodów na świecie i największym rynkiem w Europie. Wielki Kryzys odbił się jej zaledwie czkawką. W 1929 r. zbudowano tu 182 tys. aut, rok później 159 tys., a potem aż do wybuchu II wojny światowej produkcja systematycznie rosła. Brytyjscy

Fot. Corel: Jeśli nie kupisz Morrisa, kup przynajmniej samochód zrobiony w Zjednoczonym Królestwie - głosiło popularne hasło reklamowe. Morris z 1929
Fot. Corel: Jeśli nie kupisz Morrisa, kup przynajmniej samochód zrobiony w Zjednoczonym Królestwie - głosiło popularne hasło reklamowe. Morris z 1929 r.

kierowcy rekrutowali się głównie z przyzwoicie opłacanej klasy średniej. Bezrobocie ich nie dotknęło.

 

Samowystarczalni

 

Liczne angielskie firmy samochodowe działały w izolacji. Tylko 15 procent produkcji wysyłano na eksport, najczęściej do Australii, Nowej Zelandii i Afryki Południowej. Duma narodowa

Fot. Corel: Morris Cowley z 1932 r. nie cieszył się specjalnym powodzeniem.
Fot. Corel: Morris Cowley z 1932 r. nie cieszył się specjalnym powodzeniem.

nie pozwalała Brytyjczykom kupować samochodów zagranicznych. "Jeśli nie kupisz Morrisa, kup przynajmniej samochód zrobiony w Zjednoczonym Królestwie" - głosiło popularne hasło reklamowe. Postawa taka była wyrazem patriotyzmu i solidarności z nieszczęśnikami, którzy mogliby stracić pracę w upadających fabrykach. Ponadto wszyscy podzielali przekonanie o wysokiej jakości krajowych wyrobów.

 

Interes w popularnych samochodach zwęszył William Richard Morris, właściciel warsztatu rowerowego w Oxfordzie. W 1913 r. skonstruował udane, małe auto z 1-litrowym silnikiem White&Poppe i zaczął je sprzedawać po

Fot. Corel: Morris Eight z 1934 r. odniósł wielki sukces sprzedaży. Dzięki niemu roczna produkcja firmy przekroczyła 100 tys. aut.
Fot. Corel: Morris Eight z 1934 r. odniósł wielki sukces sprzedaży. Dzięki niemu roczna produkcja firmy przekroczyła 100 tys. aut.

175 funtów za sztukę. Morrisy można było z dala rozpoznać po półokrągłej chłodnicy. Przylgnęło do nich przezwisko "bullnose" - "byczonose".

 

Wrzuć szczęściarza do rzeki, a wypłynie z rybą w zębach.

 

Karierze Williama Morrisa pomógł zbieg okoliczności. Po I wojnie rząd wprowadził nowy podatek drogowy uzależniony od średnicy i liczby cylindrów. Na tej podstawie obliczano

Fot. Corel: Zanim Alec Issigonis skonstruował Mini, w 1948 r. opracował model Minor - odpowiednik Volkswagena „Garbusa” i Citroena 2CV. Niestety, pozostał
Fot. Corel: Zanim Alec Issigonis skonstruował Mini, w 1948 r. opracował model Minor - odpowiednik Volkswagena „Garbusa” i Citroena 2CV. Niestety, pozostał w cieniu ich popularności, choć produkowany był do 1971 r. Na zdjęciu wersja kombi.

liczbę "koni podatkowych". Wyeliminowało to wielu konkurentów Morrisa. Jednak krótki, powojenny boom skończył się u progu lat 20. Aby przy spadającym popycie wyjść na swoje, większość firm podniosła ceny. Morris natomiast je obniżył, co przyciągnęło klientów. Wkrótce był największym producentem samochodów w Wielkiej Brytanii i milionerem.

 

Morris od czasów "Bullnose" nie pokazał żadnego modelu, który powtórzyłby jego sukces. Klienci coraz bardziej

Fot. Corel: Początkowo Mini budowano pod marką Austin i Morris, a od 1961 r. również Riley i Wolseley. Na zdjęciu Riley Elf z 1962 r.  – kopia Morrisa
Fot. Corel: Początkowo Mini budowano pod marką Austin i Morris, a od 1961 r. również Riley i Wolseley. Na zdjęciu Riley Elf z 1962 r. – kopia Morrisa Mini.

interesowali się autami klasy średniej. Złą passę przełamał Morris Eight z 1934 r. Dzięki niemu roczna produkcja firmy przekroczyła 100 tys. aut. Morris przejął MG, Wolseleya i bankrutującą firmę Riley. Powstała w ten sposób "Nuffield Organization", największy krajowy producent samochodów.

 

Jak bobby

 

Po zakończeniu II wojny Wielka Brytania tonęła w długach i pilnie potrzebowała gotówki. Rząd przyjął postawę "bobby", angielskiego policjanta, którego jedyną bronią jest pałka: wprawdzie do niczego nie zmuszał, ale

Fot. Corel: Morris 1300 z 1973 r. wyglądał jak powiększony Mini. Nie miał szans z zagraniczna konkurencją.
Fot. Corel: Morris 1300 z 1973 r. wyglądał jak powiększony Mini. Nie miał szans z zagraniczna konkurencją.

każdy rozumiał, że dla własnego dobra lepiej postępować w zgodzie z jego zaleceniami. Hasło dla przemysłu motoryzacyjnego brzmiało: eksportuj, albo znikaj. Dostawy stali do produkcji zależały od tego, jak dużo fabryka eksportowała. Polityka promocji eksportu przyniosła uboczny skutek w postaci unowocześnienia brytyjskich samochodów. By być konkurencyjnymi, Anglicy wyposażali je w coraz lepsze silniki oraz ładniejsze, jak sądzili, nadwozia. W końcu wykształciło się coś, co można by nazwać brytyjską szkołą stylizacji. Czołowe projekty cechowała szlachetna prostota

Fot. Corel: Morris Ital z 1980 r. zaprojektowany w studiu Ital Design był jednym z ostatnich modeli marki Morris. Przestała istnieć w 1983 r.
Fot. Corel: Morris Ital z 1980 r. zaprojektowany w studiu Ital Design był jednym z ostatnich modeli marki Morris. Przestała istnieć w 1983 r.

podkreślona pewną ilością chromowanych ozdób. W efekcie nawet mniejsze samochody wyglądały dystyngowanie.

 

Tylko razem

 

Zmieniały się nie tylko samochody, zmieniał się cały przemysł. W 1952 r. dwóch zaprzysięgłych wrogów: Morris i Austin spotkało się w jednym koncernie. Do molocha nazwanego British Motor Corporation należały ponadto MG, Riley, Wolseley, a potem Austin-Healey, Metropolitan i Vanden

Fot. Mini: Mini - najsłynniejszy brytyjski samochód popularny i najsłynniejszy model firmy Morris.
Fot. Mini: Mini - najsłynniejszy brytyjski samochód popularny i najsłynniejszy model firmy Morris.

Plas. Pierwsze lata BMC były trudne. Firmy tworzące koncern oferowały konkurencyjne wobec siebie samochody i wzajemnie się wyniszczały. Dopiero w 1957 r. udało się zintegrować produkcję zespołów do samochodów, między innymi silników, a w 1959 r. przedstawiono zunifikowane samochody sprzedawane pod kilkoma markami. Jednym z nich był Morris Mini. Twórca Mini, Grek Alec Issigonis zasłużył się dla Morrisa już wcześniej. Jego pierwszym projektem był Minor z 1948 r., odpowiednik Volkswagena "Garbusa" i Citroena 2CV. Niestety, pozostał w cieniu ich popularności, choć produkowany był do 1971 r. Minor odszedł w zapomnienie również z powodu Mini. Rewolucyjny maluch został brytyjską maskotką, a produkowano go do 2000 r. Początkowo Mini budowano pod marką Austin i Morris, a od 1961 r. również Riley i Wolseley.

 

Początek nowej Europy

 

Zagrożenie nadeszło, skąd nikt się go nie spodziewał. W 1973 r. Wielka Brytania ostatecznie zniosła cła na samochody i podzespoły z importu, stając się częścią Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej. Przed angielskimi producentami otworzył się wspólny rynek i ... zamknął ich w śmiertelnym uścisku. Dostęp do rynku brytyjskiego natychmiast wykorzystały firmy niemieckie i francuskie. Świetnie sprzedawał się tylko Mini i tylnonapędowy Morris Marina, który miał sprawdzone (ale stare) silniki, skrzynię biegów Triumpha i przednie zawieszenie Minora. Plagą trapiącą samochody była niska jakość. Po wielu przekształceniach własnościowych Morris trafił do Austin Rover Group, by w 1983 r. ostatecznie zniknąć z rynku. Jednym z ostatnich modeli był następca Mariny, Morris Ital z 1980 r., zaprojektowany w studiu Ital Design i mocno przypominający Fiata.

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Minister Anna Moskwa o polityce klimatycznej i o energetyce

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Więcej informacji na stronie głównej Motofakty
Dodaj ogłoszenie